Bolaning yasli yoki bog'chaga moslashishi qancha davom etadi? Haftama-hafta amaliy reja, hammasi yaxshi ketayotgani belgilari va ota-onalar hamda tarbiyachilar uchun maslahatlar.
Yangi yasli yoki bog'chadagi dastlabki haftalar hammaga uzoq tuyuladi. Ota-onalar qancha ko'z yosh normal ekani, yonida qolish kerakmi yoki tezroq ketish yaxshimi va bola qachon guruhga xursand bo'lib kirishini o'ylab xavotirlanadi. Ko'pchilik farzandi hali ko'nikayotgan paytda ishga qaytayotgani uchun o'zini aybdor his qiladi yoki tashvishlanadi.
Moslashish, ya'ni ko'nikish davri — bu bir kunlik ish emas, balki jarayon. Aniq va bosqichma-bosqich reja bolaga yangi joy va yangi odamlarga qadamma-qadam ishonch hosil qilishga yordam beradi. Ushbu maqolada moslashish odatda qancha davom etishi, haftama-hafta reja qanday ko'rinishi mumkinligi va ota-onalar hamda tarbiyachilar bu davrni yengilroq o'tkazish uchun qanday hamkorlik qilishi haqida so'z boradi.
Moslashish odatda qancha davom etadi?
Ko'p bolalarda moslashish bir necha hafta davom etadi. Ba'zilari bir necha kunda o'zini uydagidek his qila boshlaydi, boshqalariga butunlay xotirjam bo'lishi uchun bir oy yoki undan ko'proq vaqt kerak bo'ladi. Aniq muddat yo'q va sekinroq boshlanish nimadir noto'g'ri ekanini anglatmaydi.
Moslashish qancha davom etishiga bir qancha omillar ta'sir qiladi:
- Yosh. Bir yosh atrofida ko'p bolalar notanish odamlardan hadiksirashning tabiiy bosqichini boshdan kechiradi va ajralishga kuchliroq qarshilik ko'rsatishi mumkin. Ikki yoshli bolalar odatda ko'proq tushunadi, lekin kuchli his-tuyg'ularini ham ko'pincha baland ovozda ifodalaydi.
- Fe'l-atvor. Ba'zi bolalar tabiatan ehtiyotkor bo'ladi va o'yinga qo'shilishdan oldin kuzatishni yaxshi ko'radi. Boshqalari esa darhol o'yinga sho'ng'iydi.
- Oldingi tajriba. Buvi va buvasi, enaga bilan vaqt o'tkazgan yoki bolalar o'yin guruhiga borgan bolalar qisqa ajralishlarga odatda ko'proq o'rgangan bo'ladi.
- Haftada necha kun borishi. Muntazam qatnash, odatda, kamdan-kam kunlarga qaraganda tezroq ko'nikishga yordam beradi.
- Uydagi o'zgarishlar. Uka yoki singil tug'ilishi, ko'chib o'tish yoki kasallik moslashishni cho'zishi mumkin.
Bosqichma-bosqich moslashish rejasi
Har bir yasli va bog'chaning o'z yondashuvi bor, shuning uchun doimo muassasangiz tavsiya qilgan rejaga amal qiling. Quyida ko'plab bog'chalar asos sifatida foydalanadigan bosqichma-bosqich, moslashuvchan reja namunasi keltirilgan. Keyingi qadamga faqat bola tayyor ko'rinsagina o'ting.
1-hafta: bog'cha bilan birga tanishamiz
- Taxminan bir soatlik qisqa tashriflar, ota yoki ona guruh xonasida qoladi.
- Ota-ona chetroqda turib, bolaga atrofni o'rganishga, tarbiyachiga esa unga muloyimlik bilan yaqinlashishga imkon beradi.
- Bola birinchi navbatda bog'lanadigan bitta tarbiyachi o'yin orqali munosabat o'rnata boshlaydi.
- Hafta oxiriga yaqin ota-ona bir necha daqiqaga chiqib, qaytib kelishi mumkin, lekin har doim avval xayrlashadi.
2-hafta: ilk qisqa ajralishlar
- Ota-ona qisqa vaqt qoladi, so'ng aniq xayrlashib, qisqa muddatga ketadi.
- Hafta davomida ajralishlar bola qanday bardosh berayotganiga qarab asta-sekin uzaytiriladi.
- Bola tanish tarbiyachi yonida turgan paytda bog'chada ilk bor yengil tamaddi qilishi yoki ovqatlanishi mumkin.
- Bolani oldindan ma'lum paytda, masalan, tamaddidan yoki sayrdan keyin olib keting, shunda u siz doim qaytib kelishingizni o'rganadi.
3-hafta: kunni uzaytiramiz
- Bola to'liq tushlik bilan birga yarim kun qoladi.
- Ko'p bog'chalar bu bosqichda, bola u yerda uxlashga yetarlicha xotirjam bo'lganda, birinchi kunduzgi uyquni joriy qiladi.
- Uydan olib kelingan sevimli narsa, masalan, yumshoq o'yinchoq yoki adyolcha, uyqu vaqtida yordam berishi mumkin.
4-hafta va undan keyin: to'liq kunga o'tamiz
- Bola asta-sekin odatdagi vaqtigacha qola boshlaydi.
- Kun tartibi tanish bo'lib qoladi: kelish, o'yin, ovqatlanish, dam olish va uyga qaytish.
- Ota-onalar va tarbiyachilar birgalikda ishlar qanday ketayotganini ko'rib chiqadi va zarur bo'lsa, sur'atni o'zgartiradi.
Moslashish yaxshi ketayotganining belgilari
- Siz ketganingizdan keyin tarbiyachi bolani tinchlantira oladi.
- Xayrlashishdagi yig'i, butunlay to'xtamasa ham, qisqaroq bo'lib boradi.
- Bola bog'chada ovqatlanadi, uxlaydi va o'ynaydi.
- Uyda tarbiyachilar yoki do'stlarini ismi bilan tilga oladi.
- Bog'chadagi mashg'ulotlar va o'yinchoqlarga qiziqish bildiradi.
Orqaga qadamlar — normal holat
Rivojlanish kamdan-kam hollarda to'g'ri chiziq bo'ylab boradi. Bola dastlabki bir necha kun bog'chaga xursand bo'lib borib, keyin bu yangi kun tartibi ekanini tushungach, qarshilik qila boshlashi juda ko'p uchraydi. Kasallik, ta'til, uzun dam olish kunlari yoki uydagi o'zgarishlar ham ko'z yoshlarini bir muddat qaytarishi mumkin.
Agar shunday bo'lsa, buni muvaffaqiyatsizlik deb bilmang. Xotirjam bo'ling, kun tartibini o'zgartirmang va tarbiyachilar bilan gaplashing. Ba'zan bir necha kun sur'atni pasaytirish, masalan, kunni yana qisqartirish kifoya qiladi.
Xayrlashuvlar qisqa, iliq va oldindan ma'lum bo'lsin
- Har doim xayrlashing. Bilintirmay chiqib ketsangiz, ertasi kuni bola yanada ko'proq xavotirlanishi mumkin.
- Oddiy marosim o'ylab toping, masalan, quchoqlash, «besh qo'l» berish va derazadan qo'l silkitish.
- Qisqa qiling. Uzoq va qayta-qayta xayrlashish ajralishni qiyinlashtiradi.
- Har safar bir xil so'zlarni ayting, masalan: «Uyqudan keyin seni olib ketgani kelaman».
- Xotirjam va ishonchli bo'ling. Bolalar his-tuyg'ularimizni sezadi, shuning uchun iliq, osoyishta ohang ularga o'zini xavfsiz his qilishga yordam beradi.
Moslashish davrida tarbiyachilar nima qiladi
- Bolaga bitta asosiy tarbiyachini biriktiradi, shunda unda murojaat qila oladigan bitta tanish kattalar bo'ladi.
- Bolaning kun tartibi, sevimli o'yinchoqlari, uni tinchlantiradigan odatlari va uyda ishlatiladigan so'zlar haqida bilib oladi.
- Bolani iliqlik bilan yupatadi va mashg'ulotlarga o'z sur'atida qo'shilishiga yordam beradi.
- Kun tartibini oldindan ma'lum tarzda saqlaydi, shunda bola keyin nima bo'lishini biladi.
- Ota-onalarga qiyin va quvonchli lahzalar haqida muntazam va samimiy ma'lumot berib boradi.
Ota-onalar uyda qanday yordam berishi mumkin
- Bog'cha va tarbiyachilar haqida ijobiy gapiring hamda bog'chaga borish haqidagi rasmli kitoblarni birga o'qing.
- Uyqu va ovqatlanish tartibini barqaror saqlang, chunki charchagan yoki och bolaga ajralish qiyinroq.
- Ishonchli oila a'zolari, masalan, buvisi bilan qisqa ajralishlarni mashq qiling.
- Bolani olib ketgandan keyin birga xotirjam vaqt o'tkazishni rejalashtiring, chunki bolalar ko'pincha sizning yoningizga qaytgachgina his-tuyg'ularini chiqaradi.
- Iloji bo'lsa, bog'chani uydagi boshqa katta o'zgarish bilan bir vaqtda boshlamang.
- O'zingizga ham g'amxo'rlik qiling. His-tuyg'ularingiz tabiiy va ularni tarbiyachilar yoki boshqa ota-onalar bilan baham ko'rish yordam berishi mumkin.
Dastlabki haftalarda xotirjam bo'lish
Moslashish davrida ota-onalar uchun eng qiyin narsalardan biri — siz ketganingizdan keyin nima bo'layotganini bilmaslik. kidsday yordamida tarbiyachilar ota-onalar ilovasida kundalik yangiliklarni, jumladan suratlar, mashg'ulotlar, ovqatlanish, uyqu va eslatmalarni ulashishi mumkin, ota-onalar esa bog'chaga to'g'ridan-to'g'ri yozishi mumkin. Ertalabki ko'z yoshlardan ko'p o'tmay farzandingiz xotirjam o'ynayotgani, ovqatlanayotgani yoki dam olayotganini ko'rish katta taskin beradi va ota-onalar hamda tarbiyachilarga butun moslashish davri davomida hamjihat bo'lishga yordam beradi.
Yakuniy fikrlar
Moslashish vaqt, sabr va jamoaviy ishni talab qiladi. Ba'zi bolalar bir necha kunda ko'nikadi, boshqalariga bir necha hafta kerak bo'ladi va ikkalasi ham mutlaqo normal. Bosqichma-bosqich reja, oldindan ma'lum xayrlashuvlar va oila bilan bog'cha o'rtasidagi ochiq muloqot bilan ko'pchilik bolalar tez orada o'zini xavfsiz, baxtli va yangi kichkina dunyosidan zavqlanishga tayyor his qiladi. Jarayonga va farzandingizga ishoning: u yangi joy ham uydek bo'lishi mumkinligini o'rganmoqda.



